Maddi Hasarlı Trafik Kazası Sonrası Yapılması Gerekenler

Maddi Hasarlı Trafik Kazası Sonrası Yapılması Gerekenler 1. Can güvenliği ve olay yerinin emniyeti • Araçlar güvenli biçimde durdurulmalı, ikaz lambaları yakılmalı, gerekli işaretleme yapılmalı; varsa yaralanma şüphesinde kolluk ve sağlık birimleri çağrılmalıdır. • Sadece maddi hasarlı kazada taraflar anlaşabiliyor ve olay suç şüphesi doğurmuyorsa, tarafların kaza tespit tutanağı düzenlemesi mümkündür. Tarafların anlaşamaması veya iz/delil tespitinin gerektiği hâllerde trafik zabıtası ya da genel zabıta devreye girer. (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 83) 2. Kaza tespit tutanağının düzenlenmesi • Kaza yeri, saat, yönler, çarpışma noktası, trafik işaretleri, şerit bilgisi ve kusur iddiaları açıkça gösterilmelidir. • Tutanakta tarafların sürücü, araç, ruhsat, sigorta poliçesi ve iletişim bilgileri eksiksiz yer almalıdır. • Tutanak imzalanmadan önce kroki ve beyanlar kontrol edilmeli; kusur ikrarı niteliğinde gereksiz ifadelerden kaçınılmalıdır. 3. Görsel ve dijital delilin derhal toplanması • Araçların nihai konumları, plaka ve hasar noktaları, yol/şerit düzeni, trafik levhaları, fren izleri, çevre koşulları, kamera noktaları ve varsa tanıkların temas bilgileri kayda alınmalıdır. • Araç içi kamera, işyeri/konut güvenlik kamerası, belediye ve yol işletmesi kameraları için gecikmeden saklama talebi yapılmalıdır. Kamera kayıtlarının kısa saklama süreleri nedeniyle bu adım kritik önemdedir. 4. Araç çekilmeden önce hasarın ve mekanizmanın tespiti • Onarıma başlanmadan önce, mümkünse bağımsız ekspertiz veya en azından ayrıntılı fotoğraf-video kaydı alınmalıdır. • Özellikle değer kaybı ve onarım bedeli ihtilafında; önceki hasar, yeni hasar, parça değişimi, boya işlemleri ve mekanik hasar ayrımı sonradan önem kazanır. 5. Sigorta şirketine ihbar ve hasar dosyası • Sigortalı, sorumluluğunu gerektirebilecek olayı sigortacıya on gün içinde bildirmekle yükümlüdür. (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1475) • Zarar gören bakımından, zorunlu trafik sigortası limiti içindeki taleplerde dava veya tahkimden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuru zorunludur. Sigortacının başvuruya on beş gün içinde yazılı cevap vermemesi veya cevabın talebi karşılamaması hâlinde dava ya da sigorta tahkimi yoluna gidilebilir. (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 97) 6. Onarım kararının belgeye bağlanması • Servis kabul formu, ekspertiz raporu, parça listesi, işçilik kalemleri, onarım faturası, ödeme dekontu ve teslim formu dosyalanmalıdır. • Araç pert/ekonomik tam hasar iddiasına konu olabilecek nitelikteyse rayiç değer, sovtaj, onarım maliyeti ve hasar öncesi kondisyon verileri ayrıca tespit edilmelidir. Sigorta Hasar Dosyası Açıldıktan Sonra Gündeme Gelebilecek Tazminat Kalemleri A. Değer kaybı tazminatı Değer kaybı, kazadan sonra araç usulüne uygun onarılmış olsa dahi, hasar geçmişi nedeniyle ikinci el piyasa değerinde meydana gelen kalıcı eksilmeyi ifade eder. Bu zarar, onarım bedelinden farklı ve onarım sonrasında da devam eden bir malvarlığı eksilmesidir. Değer kaybı talebinde temel inceleme başlıkları şunlardır: • Kazanın meydana gelmesinde karşı tarafın kusuru. • Hasarın niteliği, yeri ve ağırlığı. • Değişen parça, onarılan parça, boya ve şasi/mekanik etkisi. • Aracın yaşı, kilometresi, markası-modeli, donanımı ve hasar öncesi piyasa değeri. • Aynı bölgede önceki hasar bulunup bulunmadığı. • Hasar ile piyasa değerindeki düşüş arasındaki illiyet bağı. Pratikte en sık hata, değer kaybını yalnızca standart formüllerle ele almaktır. Dava veya tahkim dosyasında esas olan, aracın kaza öncesi ve onarım sonrası serbest piyasa değeri arasındaki gerçek farkın somut verilerle belirlenmesidir. Bu nedenle; ikinci el ilanları, piyasa araştırması, ekspertiz raporu, servis kayıtları, tramer/geçmiş hasar kayıtları ve aracın fiziksel durumu birlikte değerlendirilmelidir. Zorunlu trafik sigortası limiti içinde kalan maddi zararlar yönünden, zarar görenin doğrudan sigortacıya yazılı başvurusu dava veya tahkimden önce zorunludur. (2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 97) Resmi Gazete’de yayımlanan düzenleme gereği; 1 Temmuz 2026 tarihi itibariyle hasar onarım tazminatı için yapılmış başvurularda dosyaya atanan sigorta eksperi, raporunda değer kaybı tutarına ilişkin tespitine de yer verecek. Bu teminat kapsamında yapılacak başvurular, araçta meydana gelen hasar bedelini ve değer kaybını bedelini de kapsayacak. Araç hasarı için başvuruda bulunan hak sahibi, değer kaybı talebinde de bulunmuş kabul edilecek. B. Araç mahrumiyet tazminatı Araç mahrumiyet tazminatı, hasar gören aracın makul onarım süresince kullanılamamasından doğan kullanım kaybı zararını ifade eder. Bu kalem, ikame araç kiralanmış olsun veya olmasın gündeme gelebilir; ancak gerçek zarar ve makul süre esas alınır. İspat bakımından ayrım yapılmalıdır: • Hususi araçta: Genellikle aracın emsal nitelikte ikame araç kiralama bedeli veya kullanım kaybının makul karşılığı değerlendirilir. • Ticari araçta: Araçtan yoksun kalınan dönemdeki net kazanç kaybı da talep edilebilir; fakat brüt ciro değil, giderler düşüldükten sonraki net zarar ispatlanmalıdır. • Kiralık ikame araç kullanılmışsa: Kira sözleşmesi, faturalar ve ödeme belgeleri güçlü delildir; fakat kiralama süresi ve araç segmentinin makullüğü ayrıca denetlenir. • Araç onarımda gereğinden fazla tutulmuşsa: Sorumlunun yalnız makul onarım süresiyle sınırlı tutulması riski vardır. Servis gecikmesi, parça tedariği veya sigorta onayı kaynaklı uzamalar bakımından illiyet ayrıca kurulmalıdır. Bu talep, salt “araç kullanılamadı” beyanıyla değil; onarım süresi, araç ihtiyacı, ikame araç maliyeti veya ticari gelir kaybı verileriyle temellendirilmelidir. Araç mahrumiyet/ikame araç bedeli tazminatı genellikle, sigorta poliçesi kapsamında teminat altına alınmış bir kalem değildir. Bu sebeple; anılan tazminat kalemi yönünden sigorta şirketleri aleyhine değil kusurlu araç sahibi ve sürücüsü aleyhine hukuki başvuruların yapılması önem arz etmektedir. C. Hasar onarım tazminatı Hasar onarım tazminatı, aracın kaza öncesi teknik ve ekonomik durumuna döndürülmesi için gerekli makul onarım giderlerinden oluşur. Başlıca kalemler şunlardır: • Parça bedelleri. • İşçilik bedelleri. • Kaporta, boya, mekanik ve elektronik onarım giderleri. • Çekici ve zorunlu muhafaza/otopark giderleri. • Ekspertiz ve hasar tespit giderleri. • Somut olaya göre zorunlu ulaşım veya ikame araç masrafları. Bu talepte kritik mesele, fiilen ödenmiş fatura ile makul ve gerekli onarım bedeli arasındaki ilişkidir. Fatura tek başına her zaman yeterli kabul edilmeyebilir; hasarın kazayla uyumu, işlem kalemlerinin gerekliliği, rayiç uygunluğu ve önceki hasar ayrımı bilirkişi incelemesinin konusudur. Av. Eyüpcan Çelik