Miras İntikal İşlemleri Rehberi

Miras İntikal İşlemleri Rehberi Mirasbırakanın vefatı sonrasında taşınmazların ve banka hesaplarında bulunan varlıkların mirasçılar adına intikali için belirli idari ve vergisel işlemlerin tamamlanması gerekir. Bu süreç; mirasçılık belgesinin temin edilmesi, taşınmazların tespit edilmesi, veraset ve intikal vergisi işlemlerinin tamamlanması ve tapu müdürlüğünde intikal işleminin gerçekleştirilmesi gibi aşamalardan oluşur. Aşağıda, özellikle taşınmazların mirasçılar adına intikali bakımından izlenebilecek temel işlem adımları açıklanmıştır. 1. Gerekli Belgelerin Hazırlanması Miras intikal işlemlerinin ilk aşamasında öncelikle aşağıdaki belgelerin hazırlanması gerekir: • Mirasbırakanın ölüm belgesi, • Mirasçılık belgesi (veraset ilamı), • Varsa mirasbırakana ait tapu senetleri ve taşınmazlara ilişkin diğer belgeler, • Mirasçıların kimlik bilgileri, • Gerekli hâllerde vekâletname. İntikal işlemleri tek bir mirasçı tarafından takip edilebilir. Bununla birlikte, Veraset ve İntikal Vergisi Beyannamesi bakımından mirasçıların imzalarının alınması gerektiğinden, mirasçıların bir kişiyi noter aracılığıyla yetkilendirmesi veya işlemlerin bir avukat aracılığıyla yürütülmesi sürecin daha kolay ve hızlı ilerlemesini sağlayabilir. Mirasçılık belgesi ve benzeri belgelerin birden fazla asıl nüshasının temin edilmesi de farklı kurumlara belge sunulması gereken durumlarda kolaylık sağlayacaktır. Aslı teslim edilecek belgelerin ayrıca birkaç fotokopisinin alınarak dosyalanması tavsiye edilir. 2. Mirasbırakana Ait Taşınmazların Tespit Edilmesi Belgelerin hazırlanmasının ardından, e-Devlet üzerinden WebTapu sistemine giriş yapılarak mirasbırakana ait taşınmazlar tespit edilebilir. WebTapu üzerindeki “Mirasçısı Olduğunuz Taşınmazlar” hizmetinden mirasçılık belgesindeki bilgiler kullanılarak sorgulama yapılması mümkündür. Tespit edilen taşınmazlara ilişkin; • İl ve ilçe, • Mahalle/köy, • Ada ve parsel bilgileri, • Yüzölçümü, • Mirasbırakanın ve mirasçıların pay oranları gibi bilgilerin kaydedilmesi ve mümkünse çıktı alınarak dosyalanması, sonraki işlemlerde kolaylık sağlayacaktır. 3. Taşınmazların Emlak Beyan Değerlerinin Alınması Mirasbırakana ait her bir taşınmaz bakımından, taşınmazın bağlı bulunduğu belediyeden ölüm tarihi itibarıyla emlak vergi değeri (emlak beyan değeri) alınmalıdır. Varsa geçmiş dönemlere ilişkin emlak vergisi borçlarının da bu aşamada kontrol edilmesi ve ödemelerinin yapılması gerekecektir. Bazı belediyelerde emlak beyan değerine ilişkin belgeler elektronik ortamda veya e-Devlet üzerinden alınabilmektedir. Ancak ilgili kurumların belge kabul uygulamaları farklılık gösterebildiğinden, işlem yapılacak kurumun talep ettiği belge formatının önceden teyit edilmesi önemlidir. Bu nedenle, özellikle tapu ve vergi işlemlerinde kullanılacak belgelerin ıslak imzalı veya kurum tarafından kabul edilen doğrulama yöntemine sahip nüshalarının temin edilmesi ve mümkünse birden fazla nüsha alınması faydalı olacaktır. 4. Veraset ve İntikal Vergisi İşlemlerinin Tamamlanması Taşınmazlara ilişkin bilgiler ve gerekli belgeler hazırlandıktan sonra Veraset ve İntikal Vergisi Beyannamesi verilmelidir. Beyannameye mirasçılara ve intikale konu malvarlığı unsurlarına ilişkin gerekli bilgiler işlenir. Beyannamenin verilmesi sırasında mirasçılık belgesi ve taşınmazlara ilişkin belgeler de ibraz edilir. Vergilendirme işlemlerinin ardından tahakkuk eden verginin ödenmesi gerekir. Vergi tutarı, mirasçıların kanunen belirlenen istisna tutarları ve intikale konu malvarlığının niteliği ile değerine göre değişebileceğinden, her miras bakımından ayrıca değerlendirilmelidir. Vergi işlemleri tamamlandıktan sonra, taşınmazlar bakımından gerekli veraset ve intikal vergisi ilişik kesme yazısı/belgesi alınmalıdır. Belgeler teslim alınırken özellikle; • Mirasbırakanın adı ve soyadı, • T.C. kimlik numarası, • Taşınmaz bilgileri, • Verginin ödendiğine ilişkin kayıtlar teyit edilmelidir. Mirasbırakanın yurt dışında vefat ettiği durumlarda ise veraset ve intikal vergisine ilişkin yetkili vergi dairesi mirasbırakanın Türkiye’deki son ikametgahına bağlı bulunan Veraset ve Harçlar Vergi Dairesi’dir. 5. Tapu Müdürlüğünde İntikal İşleminin Yapılması Vergi işlemleri tamamlandıktan sonra taşınmazların mirasçılar adına tescili için tapu intikal işlemi gerçekleştirilir. Bu aşamada WebTapu üzerinden randevu alınarak ilgili belgeler sisteme yüklenmelidir. Randevu tarihinde, sistem üzerinden yüklenen belgelerin asılları ve tapu müdürlüğü tarafından talep edilen belgeler ibraz edilir. Tapu müdürlüğündeki işlemlerin tamamlanmasıyla birlikte mirasbırakana ait taşınmazların mirasçılar adına intikali gerçekleştirilmiş olur ve tapularınız teslim edilir. 6. Belediyeye Emlak Beyannamesi Verilmesi Tapu intikal işlemi tamamlandıktan sonra taşınmazların güncel mülkiyet durumunun ilgili belediyeye bildirilmesi ve gerekli emlak vergisi bildirimlerinin yapılması gerekir. Böylece emlak vergisi mükellefiyeti taşınmazın yeni maliklerinin durumuna göre güncellenmiş olur. Bu bildirim, taşınmazın mülkiyetinin miras yoluyla mirasçılara geçmesi için gerekli bir tescil şartı olmayıp, emlak vergisi yönünden yerine getirilmesi gereken idari bir yükümlülüktür. 7. Bankadaki Para ve Mevduatların Mirasçılara İntikali Mirasbırakanın banka hesaplarında para veya mevduat bulunması hâlinde, taşınmazlardan farklı olarak bankadaki varlıkların tespiti ve veraset ve intikal vergisi işlemlerinin de tamamlanması gerekir. Mirasçılık belgesi ile ilgili bankaya başvurularak, mirasbırakanın ölüm tarihi itibarıyla banka hesabındaki bakiye ve varsa faiz tutarını gösteren yazının alınması mümkündür. Bu bilgiler Veraset ve İntikal Vergisi Beyannamesinin ilgili bölümünde beyan edilir. İntikale konu tutarın niteliğine ve miktarına göre vergi doğabileceği gibi, kanuni istisna sınırları içerisinde kalması hâlinde vergi de doğmayabilir. Vergi işlemlerinin tamamlanmasının ardından ilgili vergi dairesinden alınan belgeler bankaya ibraz edilerek banka hesabındaki tutarın mirasçılara ödenmesi talep edilir. Banka tarafından ödeme yapılabilmesi için, bankanın uygulamasına ve somut olayın özelliklerine göre tüm mirasçıların birlikte işlem yapması veya usulüne uygun şekilde yetkilendirilmiş bir vekil aracılığıyla işlem gerçekleştirilmesi gerekebilir. Sonuç olarak, miras intikal işlemleri; mirasçılık belgesinin alınmasından taşınmazların ve diğer malvarlığı unsurlarının tespitine, veraset ve intikal vergisi işlemlerinden tapu tesciline kadar birden fazla aşamadan oluşmaktadır. Özellikle birden fazla mirasçının bulunduğu, çok sayıda taşınmazın veya banka hesabının bulunduğu ya da mirasçılardan bazılarının yurt dışında yaşadığı durumlarda sürecin eksiksiz yürütülmesi önem taşımaktadır. Miras intikal işlemlerinin hukuki ve vergisel sonuçları somut olayın özelliklerine göre değişebileceğinden, işlem öncesinde miras hukuku alanında uzman bir avukattan hukuki destek alınması, gereksiz zaman kaybı ve hak kayıplarının önlenmesine yardımcı olabilir. Av. Eyüpcan Çelik